İran, Mojtaba Khamenei‘nin ülkenin yeni Yüce Lideri olarak seçilmesiyle yeni bir siyasi döneme adım attı. 56 yaşındaki din adamı, babası Ayetullah Ali Khamenei‘nin bir ABD-İsrail hava saldırısında hayatını kaybetmesinin ardından Uzmanlar Meclisi tarafından seçildi. Bu kararla birlikte, Mojtaba 1979 devriminden bu yana İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü Yüce Lideri oldu.
Uzmanlar Meclisi Tarafından Seçildi
Mojtaba Khamenei, İran Anayasası’na göre ülkenin en yüksek siyasi ve dini otoritesini seçmekle görevli 88 üyeli Uzmanlar Meclisi tarafından göreve getirildi. Yetkililer, kararın anayasal süreçlere uygun olarak alındığını belirtti. Ancak Mojtaba’nın aile bağları ve merhum Ayetullah Ali Khamenei‘ye olan yakınlığı, onun olası halefiyeti hakkında uzun süredir spekülasyonlara yol açıyordu. Yeni lider, bölgesel gerilimlerin ve iç belirsizliğin yoğun olduğu bir dönemde görevi devralıyor.
Ailesi ve Erken Yaşamı
Mojtaba Khamenei, 8 Eylül 1969 tarihinde İran’ın kuzeydoğusundaki önemli dini merkezlerden biri olan Meşhed şehrinde dünyaya geldi. O, 1989’dan ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybedene kadar İran’ı Yüce Lider olarak yöneten Ayetullah Ali Khamenei‘nin ikinci oğludur. Aynı zamanda din adamı Seyyid Cevad Khamenei‘nin torunudur.
Siyasi olarak etkili bir ailede büyüyen Mojtaba, babasının İslam Devrimi sırasında yükselişine ve daha sonra Yüce Lider olmadan önceki başkanlık dönemine tanıklık etti.
Muhafazakar politikacı ve eski parlamento başkanı Gulam-Ali Haddad-Adel‘in kızı Zahra Haddad-Adel ile evliydi. Zahra Haddad-Adel, Tahran’daki Khamenei aile konutunun ABD-İsrail saldırısında hedef alınması sonucu hayatını kaybedenler arasındaydı. Mojtaba saldırıdan sağ kurtuldu ancak annesi, kız kardeşi, eniştesi ve yeğenleri dahil olmak üzere birçok aile üyesini kaybettiği bildirildi.
Kum’da Dini Eğitimi
İran’ın din adamı kesimindeki birçok isim gibi, Mojtaba Khamenei de ülkenin ana Şii teoloji eğitim merkezi olan Kum‘da dini eğitimini sürdürdü. Burada, Ayetullah Mahmud Haşimi Şahrudi, Ayetullah Lütfullah Safi Gülpaygani ve Muhammed-Taki Misbah-Yezdi gibi önde gelen âlimlerden İslami fıkıh ve teoloji eğitimi aldı.
İranlı analistlere göre, Mojtaba kariyerinin büyük bir kısmını Kum’daki medreselerde ileri fıkıh dersleri, yani dars-e haric olarak bilinen ve seminarya eğitiminin en yüksek seviyesi kabul edilen dersleri vererek geçirdi. Raporlar, kişisel nedenlerle son zamanlarda bazı derslerini askıya aldığını öne sürse de, bu bilgi bağımsız olarak doğrulanmadı.
Sınırlı Kamusal Siyasi Rolü
İran’ın din adamı teşkilatında onlarca yıl geçirmesine rağmen, Mojtaba Khamenei hiçbir zaman resmi bir hükümet görevinde bulunmadı veya seçilmiş bir makamda ya da yürütme görevinde hizmet vermedi.
Uluslararası medya onu genellikle perde arkasında etkili bir figür olarak tasvir etse de, kamusal görünümleri sınırlı kaldı. Görünümleri büyük ölçüde İran devlet medyası tarafından yayınlanan resmi törenler, ulusal anma etkinlikleri ve dini toplantılarla sınırlıydı.
İran-Irak Savaşı’na Katılımı
İran raporlarına göre, Mojtaba Khamenei ayrıca babası İran’ın başkanı olarak görev yaparken 1980’lerin sonlarında meydana gelen İran-Irak Savaşı’na da katıldı. Genç bir adam olarak gönüllü birliklere katıldığı ve askeri işlerle ilk deneyimini yaşadığı bildirildi. Bazı Batılı medya kuruluşları da onu İran Devrim Muhafızları (IRGC) ile ilişkilendirmiş olsa da, örgüt içinde resmi bir rol üstlendiğine dair doğrulanmış bir kayıt bulunmuyor.
İsrail’den Gelen Tehditler
Mojtaba Khamenei, İran’ın yakın tarihindeki en çalkantılı dönemlerden birinde liderliği üstleniyor. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, Khamenei’nin yerine seçilecek herhangi bir liderin hedef haline gelebileceği uyarısında bulundu.
Katz, sosyal medya platformu X’te şunları yazdı: “İsrail’in yok edilmesi planını sürdürmek, Amerika Birleşik Devletleri’ni, özgür dünyayı ve bölgedeki ülkeleri tehdit etmek ve İran halkını bastırmak için İran terör rejimi tarafından seçilen herhangi bir lider, adı ne olursa olsun ve nerede saklanırsa saklansın, kesin bir suikast hedefi olacaktır.” Bu açıklama, İran’ın liderlik geçişini çevreleyen yoğun jeopolitik baskıyı gözler önüne seriyor.