Türkiye, Tek Kullanımlık Plastiklere Veda Ediyor: Kapsamlı Yasak Yolda
Çevre için önemli adımlar atmaya devam eden Bakanlık, Sıfır Atık Hareketi kapsamında, depozito yönetim sistemiyle içecek ambalajlarının dönüşümünü teşvik etmenin yanı sıra, tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımını sona erdirmek üzere yeni bir düzenlemeyi hayata geçiriyor. Geçtiğimiz yıl yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası bu önemli değişimin temelini oluşturuyor.
Sıfır Atık Hareketi ve AB Uyum Süreci
Tek kullanımlık plastiklerin, deniz çöplerinin ve mikroplastiklerin çevre üzerindeki yıkıcı etkilerini en aza indirmek ve AB Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi‘ne uyum sağlamak amacıyla yürütülen yönetmelik hazırlıkları son aşamaya geldi. Bu adım, Türkiye’nin çevre politikalarında uluslararası standartlara ulaşma kararlılığını gösteriyor.
Yıl Sonunda Yürürlüğe Girmesi Beklenen Düzenlemenin Detayları
Çevreye büyük zarar veren ve plastik kirliliğinin ana kaynaklarından olan birçok ürünün kullanımına son verilecek. Yönetmelik taslağı, önümüzdeki günlerde ilgili kurumların görüşüne sunulacak.
Hangi Ürünler Yasaklanacak?
Hazırlanan taslak kapsamında, plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları, içecek kapları ve içecek bardakları, plastik çubuklu kulak pamukları ve pipet gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzı sona erdirilecek. Sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin değerlendirmelerinin ardından son şekli verilecek olan bu düzenlemenin, yıl sonunda yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Çevresel ve Ekonomik Kazanımlar
Bu yasak sayesinde, yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eş değer karbon salımı engellenecek ve ülke ekonomisine yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf edilecek. Bu önemli adımlar, hem çevreyi koruyacak hem de milli servetimize katkı sağlayacak.
Gelecekteki Kısıtlamalar ve Alternatifler
Tek kullanımlık plastik ürünlerin yerine, doğa dostu cam, porselen, ahşap ve karton alternatifler sunulacak. İlerleyen süreçte ise kısmen plastikten mamul içecek bardakları, kısmen plastikten mamul gıda kapları, ebat ve ağırlıktan bağımsız kargo poşetleri, ıslak mendiller ve ıslak yüzey temizleme havlularının tüketiminin azaltılması için kısıtlama ve işaretleme gibi ek tedbirlerin de hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Türkiye’nin Tek Kullanımlık Plastik Tüketimi ve Halkın Görüşü
Bakanlık, yeni yönetmelik öncesinde Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile işbirliği yaparak vatandaşların tek kullanımlık plastik ürünlere yönelik tutumlarını detaylı bir araştırmayla inceledi.
Bireylerin Desteği ve Beklentileri
Araştırma sonuçlarına göre, bireylerin yüzde 77,65’i günlük yaşamlarında tek kullanımlık plastikleri daha az kullanmayı desteklerken, yüzde 9,99’u bu görüşe katılmadı. Tek kullanımlık plastik ürünleri daha az satın almayı destekleyenlerin oranı yüzde 72,52 olarak belirlenirken, yüzde 11,68’i aksi yönde görüş bildirdi. Ayrıca, katılımcıların yüzde 76,40’ı plastik pipet, tabak, çatal-bıçak, kaşık ve bardak gibi bazı tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımının kısıtlanmasını faydalı buldu ve yüzde 60,02’si bu ürünlerin yasaklanmasını destekledi. Alternatif ürünlere geçiş konusunda ise katılımcıların yüzde 78,71’i kağıt, karton ve ahşap gibi ürünleri desteklerken, yüzde 80,12’si metal, porselen ve seramik gibi çok kez kullanılabilen ürünlere yönelimi desteklediğini belirtti.
2022 Yılı Tek Kullanımlık Plastik Verileri
Türkiye’de 2022 yılında, 2 bin 858 ton kulak pamuğu çubuğu, 32 bin 406 ton çatal kaşık, 25 bin 584 ton tabak, 10 bin 234 ton pipet, 5 bin 117 ton plastik karıştırıcı, 63 bin ton gıda kabı, 120 bin ton plastik bardak, 155 bin 935 ton plastik içecek şişesi gibi ürünlerden oluşan toplam 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi. Bu rakamlar, tek kullanımlık plastik tüketiminin ilerleyen yıllarda daha da arttığını gösteriyor.
Avrupa’da Tek Kullanımlık Plastiklere Karşı Mücadele
Avrupa Birliği’nin (AB), 2019’da kabul ettiği “Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi” kapsamında birçok ülke, tek kullanımlık plastiklerin kısıtlanması veya yasaklanması konusunda önemli adımlar attı.
AB Direktifi ve Ülke Örnekleri
Fransa, AB direktifinin ötesine geçerek tek kullanımlık plastik ürünlerin birçoğunu ülke genelinde yasakladı ve yüksek geri dönüşüm hedefleri uyguladı. Almanya, direktif maddelerini ulusal yasalarına birebir aktararak üreticilerden raporlama talep eden ve “Tek Kullanımlık Plastikler Fonu” gibi finansal mekanizmalarla çevresel projeleri destekleyen uygulamaları hayata geçirdi. İspanya da tek kullanımlık plastiklerin satışını yasaklayan maddeleri yürürlüğe koyarken, plastik ambalajlara kilogram başına vergi gibi teşviklerle sürdürülebilir malzemelere geçişi teşvik etti. Hollanda, 2023’ten itibaren belirli tek kullanımlık ürünlerde ücretlendirme uygulaması başlatmış ve 2024’ten itibaren bazı ürünlerin satışını aşamalı olarak kaldırmıştır. İtalya, kompostlanabilir plastiklere (EN 13432) istisna tanıyan düzenlemelerle alternatif çözümler üretmeye çalışırken, Yunanistan kamuda tek kullanımlık ürünleri yasakladı. Estonya, Letonya, Polonya, Slovenya ve Finlandiya gibi ülkeler ise direktifi ulusal yasalara aktarma veya eksik maddeleri uygulama süreçlerini tamamlamaya devam ediyor.
What do you feel about this post?
Like
Love
Happy
Haha
Sad
